ZUMTU LE THILTHA TUAHNAK

​

"Nannih cu vel an ngeih hna caah an khamh hna i khamhnak nan hmuh cu amah nan zumhnak thawngin a si. Khmanhnak nan hmuhmi cu nanmah tuah mi a si lo, Pathian laksawng a si. hi kongah hin nan i porhlawt khahmi zeihmanh a um lo. Zeicahtiah nanmah ṭuannak thawngin a si lo. Kannih cu Pathian kutchuak kan si i Pathian nih thilṭha​ tuah dingah a rak kan tinh bantukin Khrih he kan i pehtlaihnak thawngin thilṭha cu kan tuah khawhnak hnga a kan ser ṭhanmi kan si" (Efe. 2: 8-10).

​

Mah Baibal cacaang nih hlangfang tein a kan chimh mi cu, Pathian khamhnak kan co mi hi kanmah ṭhatnak le thilṭha tuahmi ruangah si loin, amah nih vel a kan ngeih caah a si i, cucu Khrih Jesuh zumhnak thawngin hmuhmi a si ti hi a si. Cucaah, khamh kan si nak kong he pehtlai in zeihmanh porhlawt ding kan ngei lo! Zeitintiah, kanmah tuah mi pakhat hmanh a um lo i Pathian dawtnak le velngeihnak ruangah a si (1 Johan 3: 1). Sihmanhsehlaw, cu ti kan ti tikah, a cunglei Baibal cacaang nih hin, thilṭha le ṭhatnak a tuahmi hna zong zeihmanh ah kan rel hna lai lo tinak a si maw? Si hlah! A zum i, khamh a si cangmi hna sin ah hi ti hin, Paul nih thazaang a rak pek hna, "...ṭhatnak tuah kha baa hlah u sih, kan ngol lo ahcun a theitlai kan zun caan kha a phan ve ko lai. Cucaah a caan kan ngeih fate, mi cungah ṭhatnak tuah kha i zuam u sih law zumhnak lei i kan rualchan a simi hna cungah khan i zuam khun u sih" (Gal. 6: 9, 10). 

​

(A) Thilṭha le Thawngṭha an I Lawhlonak

​

Thatnak kan tuah ruangah siseh, kanmah hi miṭha kan si ruangah siseh, si hin loin khamhnak kan co nak a ruang cu Pathian dawtnak ruangah a si i, thilṭha tuah dingah khamh mi kan si tiah kan rak ti cang. Hi ka zawn ah hin, thilṭha le thawngṭha an i dannak hi tlawmpal tein hun langhter ka duh. A hmasabikah "thilṭha" timi cu zeidah a si? Cun "Thawngṭha" cu tah zei dah a si? HI hna pahnih hi zeidah an i dannak a si ti le zeitindah an i pehtlaih ning a si timi zong kha theih a herh tuk mi a si caah, a tawinak in fianh ka duh. "Thilṭha" cu zeidah a si. "Thilṭha" timi a biafang lawng hin sullam zeihmanh a ngei lo. Thilṭha timi cu minung nih thatnak pakhatkhat an tuahmi tu khi a chim duhnak a si. Thiltha timi nihcun, mi va bawmhchanhnak, micungah dawtnak va langhternak le mi pakhatkhat cungah zaangfahnak ruangah maw, dawtnak ruangah maw, hawikom si ruangah maw, chungkhat unau, nu le pa le si ruangah maw an caah tuahmi thatnak kha a rak chim duh taktak mi cu a si. Thiltha cheukhat cu thatnak "thiltha" ah ruahipak an rak si lo. Tahchunhnakah, nu le pa nih fale an chimhhrin hna tikah chimhhrin aa huahmi fale nih cun nu le pa chimhhrin nak cu thatnak ah ruah ipak lo zong hi a rak um tawn (Heb. 12: 6-11). "Thuhmi dawtnak nakin lenglang sik a tha deuh" (Phung. 27: 5) timi zong nih a sullam fiang deuh in a kan hngalhter khawh mi a si. 

​

Cun, a dang tahcunhnak pakhat in kan lak rih a si ahcun, zumtu nih zumlotu hna sinah Thawngtha kan vachimh mi hna zong hi aa tel ve. Zumtu pakhat nih zumlotu pakhatkhat sinah Thawngtha a va chim tikah zumtu nih cun thiltha a tuah khawh mi lak ah a ngan bik cem mi a si tiin a ruah men lai nain, zumlotu hna nihcun, thencheunak a chuahtertu thilthalo bantuk tu ah an rak ruah lengman ve tawn. Sihmanhsehlaw, siangtein midang thil va thenh le va hrawmh le va bawmh cu thiltha tiah ruah a si. Asinain, mi a hohmanh thiltha tuahnak thawngin khamhnak co khawh a si lo. Thiltha tuahnak menmen nih khamhnak a kan phak pi kho lo ti hi a tu le a tu Baibal cawnpiak mi a si caah kan hngalh hrimhrim a herh.

​

Thiltha tuahnak thawngin khamhnak co a si ahcun, Jesuh cu vawlei ah ra in a thih a hau hnga lo. Thiltha kong cu hi vial hin, ngol rih ko ning law. Thawngtha cu tah zeidah a si kun?

​

Thawngtha cu zeidah a si? Mitampi caah cu, hlawhtlinnak pakhatkhat an hun ton tikah a thei tu caah cun cucu thawngtha a si. Cun fale hna nih taanghra (All D) han an hun kan hmuhpiak tikah, thawngtha kan thei an ti tawn. Mah bantuk hi anmah zawn le caan cio ahcun thawngtha an si ve taktak ko. Sihmanhsehlaw, kan hal mi "Thawngtha cu zeidah a si?" timi cu hibantuk hi si loin, Baibal nih thawngtha tiah a timi tu hi fiang kan duh taktak mi cu a si. Jesuh a chuah zaan ah vancungmi nih tukhal han sin ah hi ti hin a rak ti hna: 
"Nan thinphang hlah u; zeicahtiah nan sin i ka ratnak cu nan ca i thawngtha he a si, cu thawngtha nih cun mi vialte sinah lunglawmhnak a tlunter lai" (Luka 2: 10).

Paul nih, Thawngtha sullam cu Corinth khuami hna sin i a cakuat ah, hitihin a fianter: "Atu cu ka u le ka nau hna, nannih kan chimh mi hna Thawngtha kha hngalhter than kan duh hna; cucu nannih nih nan rak cohlan cangmi Thawngtha, nan zumhnak nan bunhnak Thawngtha kha a si i cu nih cun khamhnak kha an pek hna. Thawngtha cu kan chimh hna ning khan fek tein nan i tlaih ko lo maw? Nan i tlaih lo ahcun nan lungthelnnak cu pakpalawng a si ko hnga. Ka rak hmuhmi kha nannih kan pek chin hna i cucu a biapi ngaingai mi a si. Cucu zeidah a si tiah, Cathiang chungah a rak i tial bang khan Khrih cu kan sualnak caah a thi; cun Cathiang chung thiamthiam ah a tial rih bantukin, an vui i a ni thumnak ni ah thawhter a si" (1 Kor. 15: 1-4). 

​

Hi hna nih fiang tein an langhter mi cu, Jesuh le Thawngtha hi then khawh an si lo tihi a si. Jesuh loin Thawngtha a um kho lo, zeicahtiah Pathian velngeihnak le biatak cu Jesuh thawngin a ra mi a si (Johan 1: 17). Cu a sullam cu, sual ruangah sertu Pathian le minung cu aa then mi kan rak si, Pathian ral kan rak si, sihmanhsehlaw, Pathian nih a Fapa Jesuh Khrih vailamtahnak thawngin sual cu bia a ceih cang caah Fapa Jesuh a zummi vialte cu an sualnak kha a ngaihchiam hna i fa sinak kha a pek hna tinak a si. Cucu Khrih Thawngtha cu a si. Paul nih hi ti hin a chim: 

"Pathian nih cun Khrih thawngin kannih a ral a si mi cu a hawi ah a kan thlen i midang zong a hawi i ser ve awk rian cu a kan pek. Cucaah kannih kan biapi cu, Pathian nih mi vialte kha Khrih thawngin hawi ah a ser hna, ti hi a si. Pathian nih an sualnak kha anmah sual phawtnak ding caah cazin chungah a khumhpiak hna lo i kannih cu a hawi i a ser hna nak bia chim kha a kan fial" (2 Kor. 5: 18-19).

Cu ticun,  Khrih salpa Paul nih mi vialte sin ah Thawngtha chim a fialtu cu Pathian hrimhrim a si le c Thawngtha cu mi a khamh kho mi thawnnak le huham a ngeih zia kha, Rome i a um mi zumtu hna sin a cakuat ah hi ti hin a tial: 

"Thawngtha hi ka zahpi lo, zeicahtiah a zum mi vilate hna caah Pathian khamhnak hmual a si, Judah mi hna caah a si hmasa i cun Jentail mi hna ca zongah a hung si" (Rom. 1: 16)

Cucaah, Thawngtha cu zeidah a si ti ahcun, Pathian khamhnak hmual a si tiin Paul bia hi vun i hrawm phot ve usih. A fiangmi cu, thiltha tuahnak thawngin mi nih khamhnak an co khawh lo lio ah, Thawngtha nih cun mi kha a khamh khawh hna. Zeicahtiah, hi Jesuh Khrih Thawngtha a thei i a zum mi paohpaoh nih khamhnak an co (Efe. 1: 13; 2: 8-9; Johan 3: 16; 1 Johan 5: 13). Hi nih hin Khrih Thawngtha le thiltha an i lawhlo zia a fian ter. 

​

Cun, thiltha le Thawngtha an i dannak hi, Rome ralbawi Kornelias nunnak hmangin vun langhter chap ka duh. Mah ralbawipa kong hi Baibal nih hi ti hin a thangthat: 

"Sisaria khua ah hin mipa pakhat a rak um i a min cu Kornelias a si; amah cu Rome ralkapbu pakhat, "Itali Ralkap Bu" timi a haotu kha a si. Amah cu biaknak lei ah aa zuam ngaingai mi pa a si i amah le a innchungkhar nih khan an dihlak in Pathian kha an biak. Amah nih khan Judah mi hna lak i siffak hna kha siang ngai in a bawmh hna i Pathian sinah thla zong a cam zungcal" (Lam. 10: 1-2). 

Kornelias nih a rak ngeih mi ziaza pali cu (1) biaknak lei ah aa zuam mi (2) Pathian a tihzahmi, (3) misifak bawmhchanhnak ah a siang mi le (4) thla a cam lengmang mi pa a si. A nun can le a sining hi, minung tahnak ahcun khamhnak co ding hrimhrim ah aa tlak mi a si. Tuahsernak i ti ahcun van kai tlak bak a si. Asinain, Kornelias cu khamhnak a rak co lo caah van mi nih Peter kha a rak auh ter nak kha a si. Hi tluk mi tha a si ko nain khamh nak tu cu a rak co ve lo. Thiltha tuahnak le mitha sinak men hin, khamhnak rak co (khawh) hei sisehlaw, Pathian nih Kornelias kha Peter va auh dingah a rak fial hnga lo! Peter cu an va auh tik ah Thawngtha a rak chimh hna i, cu lio ahcun an cungah Pathian Thiangthlarau a rak phan (Lam. 10: 44). Kornelias cu a thatnak le felnak ruangah si loin Thawngtha a zumh ruangah khamh a rak si. Cathiang nih: "Amah [Peter] nih cun bia an chimh hna lai i cu bia thawng cun khamhnak nan hmuh lai" (Lam. 11: 14). Thiltha tuah cu a tha ko nain khamhnak pek khawhnak thazaang tu cu a ngei lo. 

​

(B) Zumtu cu thiltha a tuah hrimhrim ding kan si

​

Asiah, thiltha tuahnak nih a kan khamh lo tham ahcun thiltha cu tuah lo lawlaw in maw kan um kun lai? Hi ka zawnah hin thiltha asiloah thatnak cu cite he tahchunh usih law, Thawngtha tu cu tii he tahchunh khawh a si ve lai. Thatnak asiloah thiltha nihcun mi kha Pathian a haal ter hna i Thawngtha nih diriamhnak a pek khawh hna. Zumtu ka si aa ti nain, thatnak lei ah si loin thatlonak lei tuah a min a thang mi cu Pathian umnaang a thuhtu he aa khat. Pathian fale hna nih kan hngalh hrimhrim ding mi cu: "Thiltha kan tuah ruangah khamh kan si lo. Sihmanhsehlaw, khamh kan si cu thiltha tuah dingah a si" ti hi a si. Thiltha asiloah thatnak tuah a herh zia a langhtertu Baibal cacaang pawl: 

​

1. "Cu ti cun thiltha nan tuah mi kha an hmuh lai i vancung khua i a um mi nan Pa kha an thangthat lai" (Matt. 5: 16). 

2. "Cucaah thatnak tuah kha baa hlah u sih; kan ngol lo ahcun a theiltai kan zun can kha a phan ve ko lai, Cucaah a caan kan ngeih fate, mi cungah thatnak tuah kha i zuam u sih law, zumhnak lei i kan rualchan a si mi hna cungah khan i zuam khun u sih" (Gal. 6: 9, 10). 

3. "Thatnak tuah le thiltha tuahnak i rum le nunsian le thil thenh sian kha na chimh hna lai" (1 Tim. 6: 18)

4. "thiltha tuah kha nan i tim zungzal lai" (Titus 3: 1)

5. Pathian nih thiltha tuah dingah sertharmi kan si (Efe. 2: 10).​

​

By

Pastor Ngun Nawl (March, 2019)

​